کاربرد قاعده اتلاف در تصادفات رانندگی:

همانگونه که شرح داده شد در اتلاف ممکن است فاعل شخصاً عمل زیانبار را مرتکب شود بالمباشره و یا عامل دیگری باعث تلف مال دیگری شود که اتلاف بالسبب گفته می شود برای روشن شدن مطلب دو مثال ذکر می شود تا چگونگی تطبیق قاعده اتلاف در تصادفات رانندگی نمایان تر گردد.

خودرویی در خیابان اصلی با سرعت مجاز و مطمئنّه و در مسیر مجاز در حال حرکت است و خودروی دیگری از مسیر  فرعی بدون دقّت و توجّه به وضعیت مسیر حرکتی و بدون رعایت حق تقدم (نقص مادّه  138 آیین نامه راهنمایی و رانندگی) وارد مسیر اصلی شده و باهم تصادف می کنند در اینجا خودرویی که از مسیر فرعی وارد مسیر اصلی شده در واقع با ارتکاب فعل مثبت و بی واسطه و بلافاصله منجر به تلف  شدن و ورود خسارت به خودرویی در مسیر اصلی و مجاز در تردد بوده شده برابر ماده 328 ق.م ضامن است.

گاهی ممکن است نقص وسیله نقلیه باعث تلف شدن مال دیگری شود مثل راننده ای با علم به اشکال و نقص در سیستم ترمز وسیله نقلیه خود بی مبالاتی نموده و وسیله را مورد استفاده قرار داد و در رانندگی با عابری برخورد کرد در این حالت در اصطلاح کارشناسی گفته می شود فرد مذکور رانندگی با وسیله نقلیه ای که عیب و نقص مستمر داشته باعث بروز حادثه گردید. و فعل مثبت فرد یعنی راندن وی با تقصیر همراه بوده است در این دو مثال اتلاف صورت گرفته و هر دو راننده مقصّر هستند به عبارتی در اتلاف بالمباشره نمی توان تقصیر را به غیر از راننده به عهده عامل دیگری قرار دارد حتی در وضعیتی که وسیله نقلیه دچار نقص فنّی حادث گردد برابر قاعده اتلاف و ماده 328 ق.م فعل راننده مباشر در رانندگی و بروز تصادف و خسارت به دیگری در واقع غیرعمد و بدون آگاهی بوده لیکن از مصادیق اتلاف می باشد و در این وضعیت به نظر می رسد با توجّه به نظریه ایجادخطر وضعیت می بایست رسیدگی گردد.

 

 

2- قاعده تسبیب:
2-1  مفهوم تسبیب:

تسبيب كلمه اي عربي است بر وزن تفعيل, با توجه به اينكه باب تفعيل براي متعدي كردن فعل لازم به كاربرده مي‌شود؛ بنابراين، مقصود از تسبيب فراهم نمودن سبب حادثه زيانبار توسط شخصي مي‌باشد. بر خلاف, اتلاف که علت کامل حادثه زيانبار توسط فاعل ايجاد می‌گردد, در تسبيب قسمتی از علت مادي حادثه زيانبار توسط فاعل ايجاد می‌گردد. به تعبير ديگر سبب تلف مالي شدن, يعني با انجام فعل يا ترك فعلي، زمينه حادثه زيانبار را ايجاد نمودن. انجام فعل گاهي منجر به تلف نمودن مال ديگري و گاهي منجر به ايجاد سبب تلف آن مي‌شود كه اولي تحت عنوان اتلاف و مورد اخير تحت عنوان تسبيب موجب مسئولیّت مي‌گردد. ولي ترك فعل با توجه به اينکه همواره به صورت باواسطه منجر به حادثه زيانبار مي‌گردد؛ هيچگاه در قالب اتلاف قرار نمی‌گيرد, بلكه صرفاً در قالب تسبيب قرار می‌گيرد.

2-2   شرايط تحقّق تسبيب:

با توجه به ماده 331 قانون مدني که مقرر می‌دارد: «هر کس سبب تلف مالي بشود بايد مثل يا قيمت آن را بدهد و اگر سبب نقص يا عيب آن شده باشد بايد از عهده نقص قيمت بر آيد.»

شرايط تسبيب با توجه به ماده فوق به شرح ذيل می‌باشد:

2-2-1: فعل مثبت: گاهی شخصی با انجام فعلی, سبب اتلاف مال يا جان ديگری می‌شود. به تعبير ديگر هرگاه انجام فعلی با واسطه، موجب خسارت مالی يا جانی ديگری شود. با توجه به اينکه در اين صورت انتساب عرفی حادثه زيانبار به فاعل تحقق می‌يابد؛ بنابراين, نامبرده به عنوان سبب حادثه زيانبار مسئول خواهد بود. هر چند فاعل در اين قبيل موارد قسمتی از علت مادی است, ولی عرفاً علت کامل حادثه تلقی می‌گردد.لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

تحوّلات مسئولیت مدنی در حوادث رانندگی با تأکید بر قانون جدید اخذ جرائم