نظارت مجلس به‌ معناي صلاحيتي است كه هدف از اعمال آن، بررسي و كنترل اجراي صحيح قانون به‌وسيله همه اركان، نهادها و مقام‌هاي دولتي و حكومتي، اعمال نظر و صلاحديد سياسي نمايندگان درباره چگونگي شكل‌گيري و انتخاب وزرا، هيئت وزيران و ساختار و سازمان تشكيلاتي دولت براي جلوگيري از هرگونه خودكامگي به‌وسيله نهادها و مقام‌هاي اجرايي و اداري، حفظ و حراست از حقوق مردم و حصول اطمينان از اداره صحيح و كارآمد كشور است.

مجلس در اعمال صلاحيت‌هاي نظارتي خود از يك طرف با كنترل رفتار و تصميمات نهادها و مقام‌هاي اداري و اجرايي برمبناي قانون (شاخص) از اجحاف مسئولان اداري و اجرايي، جلوگيري و از حقوق مردم حمايت مي‌كند و ازطرف ديگر با نظارت سياسي و ارزيابي مستمر عملكرد مقامات عالي‌رتبه اجرايي كشور با تأكيد بر اجراي صحيح قوانين بر چگونگي تحقق اهداف كم‍ّي و كيفي تعيين شده براي نهادها و مقام‌هاي اجرايي مذكور در قوانين برنامه‌هاي توسعه اجتماعي، اقتصادي، قوانين شرح وظايف دستگاه‌هاي اجرايي و ساير قوانين، كارآمدي و اثربخشي فعاليت‌هاي دستگاه‌هاي اجرايي را مراقبت و پيگيري مستمر مي‌كند (خورشیدی ،2، 1381).

نظارت در حقوق اساسی عبارت است از بررسی و ممیزی وارزشیابی کارهای انجام شده یا در حین انجام و انطباق آن‌ها با تصمیمات اتخاذ شده و همچنین قانون و مقررات در جهت جلوگیری از انحراف افراد. (قاضی شریعت‌پناهی، 392، 1383)

گفتار دوم: مفاهیم مشابه

مفاهیمی چون ارزیابی و کنترل مشابه مفهوم نظارت می‌باشند و در بسیاری از مواقع کنار یکدیگر به کار برده می‌شوند، اما باید گفت نظارت با ارزیابی متفاوت است؛ زیرا اگر در نظارت بازرسی خلافکاری‌های عاملین در یک سازمان یا غیرسازمان مورد توجه باشد، غایت ارزیابی آن است که سرانجام در یک برنامه چه چیزی عاید شرکت‌کنندگان می‌شود و چه نگرش و مهارت‌هایی را کسب می‌کنند و بازخورد آن را به متولیان امر منعکس نموده و در مجموع می‌توان اینگونه بیان نمود که ارزیابی از مفهوم وسیع‌تری نسبت به نظارت برخوردار است. (بهادری، 25، 1389)

نظارت با کنترل نیز متفاوت است. گرچه برخی درصددند مترادف بودن این دو واژه را اثبات کنند ولیکن باید گفت این دو واژه علی‌رغم نزدیکی معنایی که با یکدیگر دارند، در برخی موارد از یکدیگر جدا می‌شوند؛ بدین صورت که نظارت در بعد حقوقی و فلسفه‌ی سیاسی خودنمایی می‌کند و کنترل به حوزه مدیریت نزدیک شده و شکل عملی به خود می‌گیرد و از این روی، کنترل به مجموعه شیوه‌ها، تدابیر و وسایلی اطلاق می‌شود که به یک فرد، جامعه و یا گروه در راستای تحقق اهداف و هدایت افرادش به رعایت قوانین، اصول، کارکردها، آداب، شعائر، مناسک، هنجارها و ارزش‌های پذیرفته خود به کار می‌گیرد. (ایزدهی،7، 1390).

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

نظارت مجلس شورای اسلامی بر قوه مجریه از طریق کمیسیون‌های داخلی