نقش حسابرسي در اقتصاد

رشد روز افزون و نیازهاي فزاینده افراد جامعه توأم با رشد فعالیتهاي اقتصادي، سبب شده است، تا فرآیند حسابرسی نیز همگام با این تغییرات، دستخوش تحولات عظیمی شود. تقاضا براي حسابرسی از نقش نظارتی حسابرس در روابط بین مالک و مدیر شکل می گیرد. براساس نظریه مباشرت (نمایندگی) روابط بین افراد(حقیقی یا حقوقی) متشکل از مجموعه قراردادهاست که در آن طرفین ملزم به رعایت مفاد قرارداد می باشند. با دو فرض بدیهی، عدم همسویی منافع بین طرفین قرارداد (مالک و مدیر) و منطق اقتصادي هر یک از طرفین قرارداد، انتظار می رود که مدیر در راستاي بهینه کردن منافع خود مبادرت به اقداماتی کند که تضییع حق مالک را در برداشته باشد. براي اجتناب یا حداقل کردن چنین تضادي، مالک می تواند به سیستم نظارتی متوسل شود(اسماعیلی، 1385 ، 13).

گزارشگري مالي در واحدهاي اقتصادي، بازتاب نيازهاي اطلاعاتي و انتظارات گروههاي گوناگون استفاده كننده از صورتهاي مالي، مانند سرمايه گذاران، اعتباردهندگان، دولت (هم درنقش سياست گذار و هم به عنوان سرمايه گذار) و مديران است كه براي اتخاذ تصميمات درست و بجاي اقتصادي، برنامه ريزي، اعمال نظارت و پاسخگويي، به اين اطلاعات نيازدارند. مجموعه صورتهاي مالي شامل ترازنامه، صورت سود و زيان و صورت جريان وجوه نقد همراه با يادداشتهاي توضيحي پيوست، جزء محوري گزارشهاي مالي و عمده ترين وسيله انتقال اطلاعات به خارج از واحد اقتصادي است. اطلاعات منعكس در صورتهاي مالي زماني براي استفاده كنندگان مفيد و موثر است كه از وي‍ژگيهاي كيفي لازم برخوردار باشد. يكي از ويژگيهاي كيفي اطلاعات مالي ،قابليت اعتماد است. اطلاعات مالي هنگامي قابل اعتماد و اتكاست كه آثار مالي معاملات و ساير رويدادهاي مالي به گونه اي بيطرفانه اندازه گيري شده و نتايج اندازه‌گيريها معتبر و قابل تاييد مجدد باشد.

استفاده كنندگان از صورتهاي مالي هنگامي مي توانند به اطلاعات مالي منعكس در صورتهاي مالي اتكا كنند كه شخصي مستقل،ذيصلاح و بيطرف نسبت به ميزان اعتبار اين اطلاعات ، نظر حرفه اي ارائه كرده باشد. درسيستمهاي اجتماعي-اقتصادي كنوني ، وظيفه اظهار نظر نسبت به صورتهاي مالي به حسابرسان مستقل واگذار شده است.(استانداردهاي حسابرسي،1383، پيشگفتار)

لزوم حسابرسي را مي توان به كمك تئوري نمايندگي نيز توجيه كرد. يعني بدليل وجود انگيزه هاي متفاوت مالكان و مديران، اعمـال كنترل بر مديـران از طريق هيات مديره و حسـابرسي هاي مستقل انجام مي شود. علاوه بر اين شركت ها نيز علاقه مندند كه به استفاده كنندگان برون سازماني نظير سرمايه گذاران و اعتباردهندگان، قابليت اعتماد صورتهاي مالي را به اعتبار حسابرسي شدن آن توسط حسابرسان مستقل نشان دهند. بنابراين، حسابرسان مستقل ضمن اينكه اعمال كنترل بر مديران را تسهيل مي كنند، اعتبار صورتهاي مالي تهيه شده توسط واحد انتفاعي را افزايش مي‌دهند(شباهنگ، 1381، 134).

2-4- كيفيت حسابرسي

حسابرسی صورت هاي مالی یک ساز و کار نظارتی کاهش اطلاعات نامتقارن است. حسابرسی   صورت هاي مالی از منافع مالکان و سهامداران با فراهم کردن اطمینـان معقول در این مورد حمــایت می کند که صورت هاي مالی عاري از تحریفات با اهمیت است یا خیر. مشکل استفاده کنندگان در ارزیابی کیفیت حسابرسی، فقدان مشاهده پذیري روش هاي حسابرسی انجام شده در تهیه گزارش حسابرسی است. از اینرو، محققان سعی نموده اند که از متغیرهاي دیگري بعنوان بدیل کیفیت حسابرسی استفاده نمایند که مهمترین این متغیرها، اندازه دستگاه حسابرسی می باشد. بر اساس استانداردهاي حسابرسی ایران، حسابرس باید حسابرسی را با تردید حرفه اي احتمال وجود شرایطی که ممکن است موجب اشتباه و یا تحریف با اهمیت در صورت هاي مالی شود برنامه ریزي و اجرا نماید. همچنین در حسابرسی برآوردهاي حسابداري حسابرس باید شواهد کافی و قابل قبولی را درباره برآوردهاي حسابرسی گردآوري کند تا از منطقی بودن آنها در شرایط موجود و در صورت لزوم افشاء مناسب آنها اطمینان حاصل کند. هرگاه مبلغی که حسابرس براساس شواهد موجود حسابرسی برآورد می کند با مبلغ برآوردي منعکس در صورت هاي مــالی اختلاف داشته باشد، حســابرس بــاید ضرورت اصلاح صورت هاي مالی را بابت چنین اختلافی ارزیابی کند. چنانچه اختلاف مزبور معقول نبوده و مدیریت واحد مورد رسیدگی نیز از تجدید نظر در آن برآورد خودداري کند، حسابرس باید اختلاف مزبور را یک اشتباه و یا تحریف تلقی نماید(ابراهيمي كردلر، 1387، 5و7).

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

مطالعه تاثیر حاکمیت شرکتی بر حق الزحمه حسابرسی شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران