مفهوم اعتياد از نظر سازمان بهداشت جهاني

سازمان جهاني بهداشت در تعريفي بيان مي‌دارد، اعتياد عبارت است از مسموميت مزمن و ادواري يا مخرب براي فرد و جامعه كه به واسطه استعمال مكرر يك داروي طبيعي (مثل ترياك) يا مصنوعي ايجاد مي‌شود.

و مشخصات آن عبارت است از:

1- احساس خوشي و تعادل كذب پس از استعمال

2- احتياج شديد و غير قابل مقاومت براي استعمال

3- تمايل به ازدياد مقدار استعمال به علت تحمل سلولهاي بدن به مقدار معمول

4- وابستگي به اثرات رواني و بدني[1]

در سال 1964 تا 1968 م سازمان بهداشت جهاني واژه (وابستگي دارويي) را جايگزين اعتياد نمود. پس، اعتياد طبق نظريه محافل علمي يك (وابستگي) است. وابستگي به موادي كه تكرار مصرف آن با كميت مشخص و در زمان‌هاي معين از نظر مصرف كننده ضروري بوده، داراي ويژگيهاي زير است:

ايجاد وابستگي جسمي

ايجاد وابستگي فكري و رواني

پيدايش پديده تحمل در بدن نسبت به مواد مصرفي

به دست آوردن ماده مورد نياز به هر شكل و از هر طريق

تاثير مخرب بر مصرف كننده خانواده و جامعه

منظور از وابستگي جسمي، حالتي است كه پس از مصرف مكرر در شخص ايجاد مي‌شود و در صورت عدم مصرف يا خنثي شدن اثر آن ماده شخص دچار اختلالات شديد جسمي نظير پادرد، آب ريزش بيني، دردهاي شديد استخواني، بي‌قراري و نظاير آنها مي‌شود. اين وابستگي پايه اساسي براي وابستگي فكري است. به عبارتي ، شرطي شدن به مصرف آن ماده نيز محدود مي‌شود. منظور از وابستگي فكري، يعني اشتغال ذهني به ماده و احساس تمايل براي مصرف مجدد آن علاوه بر آن، اين حالت ميل فراواني نسبت به مصرف مجدد در شخص به وجود مي‌آورد.[2]

 

 

ج : اعتياد از ديدگاه حقوق كيفري و جرم شناسي

اعتياد و سوء مصرف مواد مخدر از آنجا كه اثرات ناگواري بر روي اشخاص و منافع عمومي جامعه دارد، كمتر جامعه‌اي مي‌تواند اين اثرات را ناديده گرفته و به مقابله با آن برنخيزد و اين موضوع همواره مورد توجه حقوق كيفري قرار داشته است. يعني قضاوتي كه جامعه در مورد اعتياد دارد زمينه را براي جرم تلقي كردن آن فراهم ساخته و اصولاً آنچه كه عملي را به جرم تبديل مي‌كند همين قضاوتي است كه جامعه در مورد آن رفتار دارد. كشورها نيز تاكنون براي مقابله به پديده اعتياد راهكارهاي مختلفي تجربه كرده‌اند، كه همواره يكي از اين راهكارها پاسخ كيفري و فرستادن سوء مصرف كنندگان مواد مخدر به زندان است كه كشورها نيز تا حدود زيادي اين راهكارها را برگزيده‌اند.

به طور كلي علت اعتياد هر چه باشد شخص معتاد داراي شخصيت متعادلي نيست و نمي‌تواند وظايف روزمره خود را در حد توانايي و استعدادي كه دارد انجام دهد. معتاد فقط به دنبال لذت است و براي به دست آوردن اين لذت اگر مواد مخدر مصرف نكند، دچار حالت پريشاني و اضطراب شديد مي‌گردد و چون نمي‌تواند توقعات خود را به تعويق بياندازد در نتيجه اراده و عاطفه او از بين رفته و حالت تهاجمي و سركشي و عصبي به خود گرفته و در نتيجه به قوانين اجتماعي و قيود اخلاقي و احكام مذهبي بي توجه و در معرض جرايم قرار مي‌گيرد.

پس مي‌توان گفت اعتياد يك حالت خطرناكي است كه در نتيجه استعمال غير قانوني مواد مخدر در شخص مصرف كننده ايجاد گرديده كه هم مضر به حالت شخص و هم مضر به حال اجتماع مي‌باشد.[3]

  1. حسن اسعدي، جامعه سبز، تهران، انتشارات پايا، ج 1 ، ص 168.
  2. حبيب آقابخشي، اعتياد و آسيب شناسي خانواده، چاپ اول، انتشارات دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي، 1388، ص 21.
  3. عبدالحسين، شاكري، مواد مخدر و اعتياد، انتشارات مير، 1368، ص 157.

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

علل گرایش جوانان و نوجوانان شهرستان کاشان به مواد مخدر و راهکارهای مقابله با آن