عوامل فشارزای گروهی

گروههای کم کار می­توانند منابع بالقوه­ای از فشار روانی باشند. عوامل فشارزای گروهی را می­توان به سه دسته تقسیم نمود:

الف) فقدان انسجام و یکپارچگی گروهی

بررسی­ها حکایت از آن دارد که انسجام و یکپارچگی گروهی برای کارکنان، به ویژه سطح پایین از اهمیت خاصی برخوردار است.

  • اگر طرح کار و وظیفه فرصت انسجام و یکپارچگی را از کارکنان بگیرند
  • اگر سرپرست مانع انسجام و دوستی میان اعضای گروه گردد و یا آن را محدود سازد
  • و اگر دیگر اعضای گروه فرد خاصی را طرد کنند موقعیتی فشارزا به بار می­آید.

ب) فقدان پشتیبانی و حمایت اجتماعی

پشتیبانی و حمایت اعضای گروه برای کارکنان بسیار ارزنده است. شرکت در غم­ها و شادی­های یکدیگر برای کارکنان پر اهمیت است. فقدان چنین پشتیبانی اجتماعی می­تواند برای کارکنان فشارزا باشد.

ج) تعارض درون گروهی و برون گروهی

تعارض[1] از لحاظ مفهومی پیوند نزدیکی با استرس دارد. تعارض با اعمال ناسازگارانه یا خصمانه میان ابعاد مختلف موجود در درون یک فرد از قبیل اهداف یا نیازهای انگیزشی و ارزش­های بین افراد یک گروه و بین افراد گروههای مختلف ارتباط دارد. این تعارض و کشمکش­ها می­توانند به فشار روانی قابل ملاحظه­ای در افراد منجر شوند.

4-4-2- عوامل فشارزای فردی

  • ویژگی نقش
  • ویژگی­های شخصیت
  • منابع و پاسخ مقابله

پیرلن و اسکولر (1978) پاسخ­ مقابله را به سه دسته تقسیم می­کند:

  • پاسخ­هایی که وضعیت را تغییر می­دهند و آن را تعدیل می­کنند.
  • پاسخ­هایی که برداشت ما را نسبت به وضعیت تغییر می­دهند تا احتمال پیامدهای استرس­زا را به کمترین حد برسانند.
  • پاسخ­هایی که پیامدهای استرس­آور پس از وقوع را مهار می­کنند (انکار).

(کوپر 1979، ترجمه مهدی قراچه داغی و ناهید شریعت زاده،1373) معتقد است پنج محرک تنش­زای شغلی متداول وجود دارد.

  • نوع شخصیت: شخصیت نوع A دارای استرس بیشتری است.
  • فرهنگ سازمانی: میزان همکاری، انگیزش و روحیه بر سطوح استرس تأثیر می­گذارد و سازمان­هایی که کارکنان را به سوی سطوح بالای عملکرد سوق می­دهند وضعیتی پراسترس به وجود می­آورند.
  • رفتار مدیریت: سبک مدیریت آرام و مشارکتی کمتر پراسترس­اند. کارکنانی که مدیران خودرأی دارند بطور محتمل پنج برابر بی­خوابی، سردرد و ناراحتی­های گوارشی را در ارتباط با استرس گزارش می­کنند.
  • انجام کار: بعضی از انواع کار پراسترس­اند. در بعضی موارد جابجا شدن در یک شغل همراه با کار لذت­بخش، حرکتی بخردانه است که می­تواند کمی از محرک­های تنش­زا را کمتر نماید.
  • روابط انسانی: ارتباط­های انسانی عاملی بسیار مهم در رضایت شغلی افراد است. وقتی افراد با یکدیگر همکاری نمی­کنند محیط پراسترس می­شود.

لاکمن و سورسن[2] (1987) عوامل استرس­زا را به طور کامل به هفت گروه به صورت زیر طبقه­بندی نموده­اند:

  • عوامل ژنتیک[3] : بر ساختار بیوشیمیایی بدن و بر ظاهر، طول عمر، هوش و حساسیت نسبت به استرس و بیماری­ها تأثیر می­گذارند.
  • عوامل شیمیایی و فیزیکی: از سه طریق انسان را تحت تأثیر قرار می­دهند:

الف) از محیط بیرون بر بدن انسان تأثیر می­گذارند. مانند سموم، تشعشع­ها، الکتریسیته و داروها.

ب) از داخل بدن سرچشمه می­گیرند مانند افزایش انسولین یا افزایش رسوب کلسترول در دیواره عروق.

ج) بطور همزمان از محیط درون و بیرون انسان منشاء گرفته و کاهش یا فقدان آنها موجب بروز ضایعات خواهد شد. نظیر کم آبی شدید، کمبود ویتأمین­ها و املاح و کمبود اکسیژن.

  • میکروب­ها و انگل­ها: جسم انسان را مورد هجوم قرار می­دهند.

[1] Coflict

[2] Luckman & Soresen

[3] Genetic Factors

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

بررسی رابطه استرس شغلی با رضایت شغلی پرستاران شاغل در بیمارستان­های شهر کرمانشاه در سال 1393