انواع وعلایم سردرد

طبق تعریف انجمن بین المللی سردرد، سردردها به دو نوع اصلی – سردرد های اولیه [1]و ثانویه[2]– تقسیم  شده اند. سردرد های اولیه سردردهایی هستند که در پی یک اختلال دیگری ایجاد نمی شوند و خود مشکل اصلی  و عمده ی فرد هستند. در چنین مواردی سردرد بخشی از یک سندروم یا نشانگان محسوب میشود و اگر بیماری زیربنایی بهبود پیدا کند اغلب سردرد هم از بین می رود. سردرد های ثانویه که میتوان علت آنها را به شرایط بیماری زا نسبت داد شامل سردرد های ناشی از عفونت، بدخیمی ها، علل عروق، دارویی یا ایدیوپاتیک [3]می باشد .

نکته ی قابل توجه این است که قسمت عمده ای از بیماران با سردرد اولیه به ندرت ممکن است علت سردرد آن ها ثانویه باشد. معروف ترین و فراوان ترین نوع سردرد های اولیه میگرن و سردرد تنشی هستند (قرایی‌اردکانی و همکاران، 1391).

فراوان ترین سردردها در دو گروه عمده میگرن و سردردهای تنشی با عنوان سردردهای عود کننده[4]متمایز می شوند. بااین وجود، استرس یکی ازمهم ترین عوامل ایجاد کننده و تشدید کننده این گونه سردردها محسوب می شود.گزارش های بیماران نیز بیانگر این است که آنها چند روز قبل از آغاز سردرد یا همزمان با آن، استرس بیشتری تحمل کرده اند ( سجادی نژاد وهمکاران،1388: 9).

تعریف سردرد تنشی :  سردرد تنشی به عنوان شایع ترین سردردی که درمان آن دشوار است، با درد دو طرفه غیر ضربانی ( فشار یا سفتی، درد کند، شبیه بانداژ یا کلاه ) درد خفیف یا متوسط که بتواند مانع فعالیت های روزانه شود تعریف می شود که معمولا از منطقۀ پس سری شروع می شود و در ناحیه پیشانی و گیج گاهی نیز وجود دارد. سردرد در 80 درصد مبتلایان به سردرد تنشی، باعث اختلال در فعالیت طبیعی زندگی می شود، به طوری که در 60 درصد آنان توانایی کار کردن یا فعالیت های دیگر کاهش می‌یابد. این نوع سردرد در زنان شایع تر است میزان شیوع آن از 28 تا 38 درصد در مردان و 34 تا 86 درصد در زنان متفاوت است. سن شروع سردهای تنشی نوجوانی و بیشترین شیوع ان در سنین بیست تا پنجاه سالگی است (بهروز وهمکاران1392).

شیوع سالانه سردرد تنشی مزمن در جمعیت عمومی در 3 درصد از زنان و 5/1 از مردان گزارش شده است با این حال فیزیولوژی، اپیدمیولوژی و تظاهرات بالینی آن به طور کامل شناخته نشده است وجود اضطراب و افسردگی به عنوان اختلالات همراه با این نوع سر درد نیز به اثبات رسیده است. اگر چه بر اساس معیارهای تشخیصی انجمن بین المللی سردرد ( HIS) لازم است افراد مبتلا در طول یک دوره شش ماهه حداقل پانزده روز در ماه سردرد داشته باشند. اما حملات این نوع سردرد تقریباً هر روز حتی در افراد تحت درمان رخ می دهد (دستجردی وهمکاران1391).

با توجه به اینکه سردرد تنشی مزمن به واسطه درد و کاهش کار کرد فرد و نیز کاهش بهروری شغلی وافزایش استفاده از خدمات بهداشتی هزینۀ زیادی را بر فرد وجامعه تحمیل می کند، به نظر می رسد که سردرد تنشی یک مشکل بهداشتی مهم است ویافتن شیوه های کنترل ودرمان این مشکل می تواند ازاهمیت به سزایی برخوردار باشد.

دارو درمانی برای بسیاری از بیماران مبتلا به سر درد تنشی به اندازه کافی مفید نیستند. به طوری که آمی‌تریپتیلین به عنوان متداول ترین درمان دارویی برای سر درد تنشی به طور متوسط باعث 33 درصد کاهش در فعالیت سر درد می شود. از سوی دیگر اگر دارو ها برای درمان وپیشگیری از درد، اثر بخشی کامل و بدون استثنایی داشت و فاقد اثرات جانبی بود، هیچ دلیلی برای بررسی جنبه های دیگروجود نداشت. اما امروزه درک و تغییر نگرش ها ورفتار انسان، یک مولفه اساسی در مراقبت از کسانی است که از سر درد رنج می برند. در مقابل، غفلت از این جنبه ها دلیل مهمی در شکست درمان سردرد است (صدوقی ، گودرز ،1388).

تعریف سردرد میگرنی :  سردردهای میگرنی با وجود شیوع کمتر نسبت به سردرد های تنشی، دارای شدت بیشتر و قدرت ناتوان کنندگی بالاتری اند و موجب اختلال در سیستم خودکار بدن می شوند این نوع از سردرد که به صورت یک طرفه و اغلب ضربان دار تظاهر می یابد و معمولا شامل سردرد، تهوع استفراغ و دیگر نشانه های اختلال کارکرد عصبی است، در آغاز به صورت دوره ای و مرتبط با تنش است، ولی می تواند در شکل مزمن، تقریبا روزانه رخ دهد. فراوانی جهانی این سندرم در مردان 6-4 در زنان 16-12 درصد و در مجموع 15-12 درصد است. استعداد ابتلای خانوادگی در پیدایش این بیماری نقش دارد، هیچگونه محدودیت اجتماعی، اقتصادی یا نژادی برای آن وجود ندارد و شروع آن می تواند از هر سنی باشد (بهروز وهمکاران1392).

پزشکی ذهن – بدن، حوزه‌ای است که بر تعامل بین مغز، ذهن، بدن، رفتار و روش های نیرومندی که از طریق آنها عوامل هیجانی، روانی، اجتماعی، معنوی و رفتار، به طور مستقیم بر سلامت جسمانی و روانی اثر می گذارند تاکید می کند از روش های مورد استفاده در این دیدگاه می توان به تجسم هدایت شده ، بیوفیدبک ، هیپنوتیزم بالینی، یوگا ابراز هنری ، تن آرامی پیش رونده عضلانی و مدیتیشن اشاره نمود. ذهن آگاهی مبتنی بر کاهش استرس ( MBSR) یکی از فنون پرکاربرد دیدگاه ذهن – بدن بشمار می رود که آثار مثبت درمانی آن بر انواع بیماری های مزمن، چه بر بیماران و چه حتی بر مراقبانشان  به اثبات رسیده است(زارع و همکاران،1393).

[1]– Primary headaches

[2]– Secondary headaches

[3]– idiopathic

[4]– Recurrent headaches

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

اثربخشی آموزش ذهن آگاهی بر اضطراب و افسردگی و کاهش سردرد تنشی زنان شهر کرمانشاه